สำนวนนี้ท่านว่ามาแต่ไก่ สมัยโบราณนั้น เวลาเกิดทุกข์โศกโรคภัยภยันตรายใดๆ เข้ามาคุกคามชีวิตให้เกิดเจ็บป่วยหรือไม่สุขกายไม่สบายใจโดยประการใดๆ ก็ตามแต่ ท่านจะมีคตินิยมในการ "สะเดาะห์เคราะห์" ซึ่งเป็นการแก้เคล็ดชีวิตซึ่งติดอยู่ในวังวนให้พ้นไปเป็นช่วงๆ

     ในพระราชวังซึ่งเป็นที่ประทับของพระเจ้าแผ่นดินนั้น ถือว่าเป็นสถานที่อันศักดิ์สิทธิ์ บุคคลทั่วไปต้องให้ความเคารพ จะเข้า-ออกต้องแต่งกายให้เป็นระเบียบเรียบร้อย ไม่กล่าวถ้อยคำอันไม่สุภาพใดๆ แต่อย่างไรก็ตาม ก็ยังมีการล่วงละเมิดเป็นนานครั้ง ซึ่งส่วนมากจะเกิดขึ้นจากคนในวังนั่นเอง และถ้าเกิดกรณีพิพาทบาดหมางทะเลาะเบาะแว้งทุบตีกันจนเลือกตกยางออก ก็จะทรงถือว่า "เป็นคราวเคราะห์ของวัง" จึงมีกฎมณเฑียรบาลบันทึกไว้แต่โบราณว่า

     "อนึ่ง วิวาทตบตีฟันแทงกันให้โลหิตตกในพระราชวังก็ดี และหญิงสาวใช้ทาษไทยผู้ใดคลอดลูกแท้งลูกในพระราชวังก็ดี ท่านให้มันพลีวัง ให้ตั้งโรงพิธีที่ 4 ประตู ไก่ประตูละคู่ นิมนต์พระมาสวดพระพุทธมนต์ 3 วัน ให้หาชีพ่อพราหมณ์ซึ่งพลีกรรมมากระทำบวงสรวงตามธรรมเนียม ครั้นเสร็จพิธีแล้ว จงให้เอาไก่นั้นไปปล่อยเสียนอกเมือง ให้พาเสนียดจัญไรไปให้พ้นพระนคร"

     แต่ก่อนจะปล่อยไก่ออกไปนั้น ท่านให้ "เด็ดหางไก่" ออกเสียก่อน จึงจะถือว่าสิ้นเคราะห์ เช่นในเรื่องอิเหนา พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 ทรงนิพนธ์ไว้ว่า

      แต่ก็ยังสงสัยว่า "ทำไมต้องปล่อยวัด" ด้วย ท่านบรรยายว่า ทั้งนี้เพราะสมัยก่อนมีวัดอยู่นอกเมืองเยอะ นิมนต์พระมาทำบุญพิธีแล้ว ให้ดีก็ต้องเอาไก่ไปปล่อยเป็นศิษย์พระด้วย จะได้ไม่ถูกตุ๋นเป็นแกงอ่อม โดยก่อนจะปล่อยก็จะทำการเด็ดหรือตัดหางเป็นการถือเคล็ด เสร็จสรรพจึงจะถือว่าสิ้นเคราะห์จริงๆ

     อย่างไรก็ดี สำนวนไทยเรานี้มีการเปลี่ยนความหมายหรือกลายพันธุ์ ในปัจจุบันนั้น คำว่า "ตัดหางปล่อยวัด" กลายความหมายไปเป็น "การตัดสิ้นเยื่อใยไม่สนใจใยดีอีกต่อไป" ไม่ว่าบุคคลคนนั้นจะดีหรือชั่ว ตัวจะเป็นเช่นไรก็ชั่ง ขอเพียงไปให้พ้นจากวังวนชีวิตของฉันเท่านั้นก็พอ ซึ่งก็พอจะนำไปเทียบกับชีวิตไก่ที่ถูกนำไปปล่อยในวัดได้ เพราะไก่สมัยโบราณที่ถูกตัดหางนั้น ก็นับว่าถูกเนรเทศไปเป็นไท ไม่เกี่ยวข้องกับเจ้าของเดิมอีกต่อไป และส่วนใหญ่แล้ว สำนวนนี้ใช้กับลูกทรพี ที่พ่อแม่สุดเอือมระอาในความไม่เอาไหน ยิ่งอยู่ยิ่งทุกข์ใจไม่สิ้นสุด จึงตัดสินใจ "ตัดหางปล่อยวัด" แบบว่า ตัดออกนอกบัญชีนอกนามสกุลนอกโคตรวงศ์พงศ์พันธุ์ ไม่ถือว่าคนนั้นอยู่ในสายเลือดอีกต่อไป ใครถูกตัดหางปล่อยจึงนับว่าเป็นสุดยอดของคนเลวที่คนระดับพ่อแม่ยังไม่อยากตอแยด้วย คนอื่นใครเล่าอยากจะคบหา เพราะว่าเคยถูกตัดหางมาแล้ว